De invloed van geluid op probleemgedrag bij dementie

Geluid is overal en altijd aanwezig. Soms is het aangenaam, maar soms ook zeer onaangenaam. Hoe ga je hiermee om? En wat doe je als je dit niet kan uitspreken?

Vanaf januari dit jaar werk ik bij het UMCG in samenwerking met SoundAppraisal aan het onderzoeksproject: de invloed van geluid op probleemgedrag bij dementie. Dit onderzoek zal uitgevoerd worden in 5 verpleeghuizen in Groningen, Drenthe en Overijssel. Tijdens het onderzoek zal ik gebruik maken van de MoSART app om de geluidsomgeving in verpleeghuizen te gaan meten. We hopen hiermee een beter en fijner (verpleeg)huis te kunnen maken voor mensen met dementie.

Waarom mensen met dementie zal u zich afvragen. Om dit te kunnen beantwoorden moeten we eerst terug naar onszelf, hoe wij geluid ervaren en hoe wij hier mee omgaan. Stelt u zich voor dat u na een lange week werken in het weekend lekker kan relaxen. Het is lekker zonnig, een aangename temperatuur, en erg rustig. U besluit buiten te gaan zitten en te genieten van het weer. Om dit ontspannen gevoel helemaal af te maken kiest u er voor om muziek op te zetten wat u helemaal doet ontspannen van de stress van het dagelijks leven. Dit is een fijne gedachte, nietwaar? U heeft zojuist een aangename (geluids)omgeving gemaakt, waar u zich erg prettig voelt.

Houd deze ontspannen gedachte vast, maar stelt u zich nu voor dat de buurman het erg fijn weer vindt om te gaan klussen. Hij besluit een hondenhok voor zijn geliefde hond te maken. Hij is spullen aan het slepen, zagen en aan het boren. Hij besluit om hierbij ook muziek aan te zetten. Dit is ook nog eens een genre waar u niet van houdt en waar u niet goed bij kan ontspannen. U zet uw muziek wat harder, maar u hoort nog steeds de harde geluiden van de buurman. Het is lastig om nu te ontspannen en ergert zich aan de onprettige geluidsomgeving. Om deze onprettige geluidsomgeving te veranderen zult u in actie moeten komen. U kan de buurman vragen om iets zachter te doen, of u kan ergens anders gaan zitten waar het geluid minder hard is.

Voor mensen met dementie ligt dit anders. Zij zijn (vaak) niet meer in staat om deze onprettige geluidsomgeving onder woorden te brengen of hiervoor weg te lopen. De geluidsomgeving in verpleeghuizen wordt vormgegeven door de verpleging en niet door de bewoners, omdat zij dit simpelweg vaak niet meer goed aan kunnen geven. De verpleging tolereert vaak onbewust meer geluid zoals hard met elkaar praten, karren die over de gang rijden en herrie maken, en andere geluiden afkomstig van machines. Voorkeuren wat betreft geluid en omgeving verschillen van persoon tot persoon. Dit kan leiden tot een geluidsomgeving die niet prettig is voor de bewoners en het kan leiden tot probleemgedrag bij mensen met dementie. Daarnaast blijkt ook dat dementerende mensen veel prikkels moeilijker kunnen verwerken dan mensen zonder dementie. Mensen met dementie zijn dus erg kwetsbaar en afhankelijk van de mensen om hun heen om een fijne (geluids)omgeving te creëren.

Naast frustratie en probleemgedrag wordt een onprettige geluidsomgeving ook in verband gebracht met depressie, agressie, en zelfs hart- en vaatproblemen. Dit zijn problemen die zowel bij mensen met dementie als mensen zonder beperkingen worden gezien als gevolg van onprettige geluiden. Geluid heeft dus een grote invloed op het leven van mensen.

We kennen allemaal vast wel situaties waarin wij ons niet fijn of juist heel fijn voelden door geluid. Dit kunnen bewust gekozen geluiden zijn zoals onze eigen radio maar ook niet gekozen geluiden als het fluiten van vogels of verkeer dat op straat voor bij komt. We hebben allemaal voorkeuren en meningen over wat we prettige en onprettige geluiden vinden, maar dit kan weer van dag tot dag verschillen. De ene keer vind je geluiden prettig, en de andere keer vind je deze geluiden zeer onprettig. Deze verschillen in tolerantie en voorkeuren maken voor mij onderzoek naar geluid erg interessant.

Door het onderzoek naar geluid ben ik mij meer bewust geworden van de geluiden om mij heen. Wat vind ik fijne geluiden of minder fijne geluiden en wanneer vind ik deze geluiden prettig of onprettig? Hoe reageer ik op deze geluiden en hoe kan ik een prettigere geluidsomgeving creëren? Het is ontzettend interessant om de geluidsomgeving die bij jou past te ontdekken en met de kennis en bewustzijn over geluid anderen te kunnen helpen. Ik ben al begonnen, doet u met mij mee?

Janouk Kosters

Leave a comment: